Kiedy pieszy ma pierwszeństwo według przepisów z 2026 roku?

Pieszy ma pierwszeństwo na przejściu dla pieszych, gdy znajduje się na nim lub wchodzi na nie. Kierowca musi także ustąpić osobie, która wyraźnie okazuje zamiar wejścia na pasy. Te zasady obowiązują bez zmian według przepisów z 2026 roku, ponieważ ich modyfikacja jest zablokowana przez kamień milowy KPO E23G do co najmniej 2026 roku [1][2][3][4][6][7].

Kiedy pieszy ma pierwszeństwo na przejściu dla pieszych?

Od 1 czerwca 2021 roku pieszy ma pierwszeństwo na przejściu dla pieszych, gdy znajduje się na nim lub wchodzi na nie. Kierowca, zbliżając się do pasów, ma obowiązek zachować szczególną ostrożność, zmniejszyć prędkość oraz ustąpić pierwszeństwa także pieszemu, który wyraźnie sygnalizuje zamiar wejścia na przejście [2][3][4][6][7].

Wyjątkiem są przejścia z sygnalizacją świetlną, gdzie zasady określają światła, a także przejścia sugerowane i dwuetapowe, w których pierwszeństwo dotyczy tylko aktualnie pokonywanego pasa ruchu [2].

Co oznacza zamiar wejścia na przejście?

Zamiar wejścia wyraża się zachowaniem wskazującym wolę przekroczenia jezdni, w szczególności poprzez ustawienie się przy krawędzi, skierowanie się ku pasom, kontakt wzrokowy lub sygnał ręką. Taki zamiar obliguje kierowcę do ustąpienia i zatrzymania pojazdu przed przejściem [2][3][4][6][7].

Obowiązek oceny sytuacji przez kierowcę obejmuje obserwację otoczenia przejścia i redukcję prędkości w sposób pozwalający na bezpieczne ustąpienie pierwszeństwa pieszemu jeszcze przed jego wejściem na pasy [2][3][4].

Dlaczego przepisy nie zmienią się do 2026 roku?

Uprzywilejowanie pieszych wpisano jako kamień milowy E23G w Krajowym Planie Odbudowy, co uniemożliwia zmianę zasad co najmniej do 2026 roku. Ewentualne odstępstwo grozi utratą transz środków unijnych. Kamień milowy jest powiązany z pakietem rozwiązań, w tym ograniczeniami prędkości i standardami bezpieczeństwa w ruchu drogowym [1].

Kierunek ten jest zgodny z trendem harmonizacji w Unii Europejskiej. W wielu państwach obowiązuje wymóg ustępowania pieszym zbliżającym się do przejścia z zamiarem wejścia. Orzecznictwo i regulacje w krajach UE wzmacniają ochronę niechronionych uczestników ruchu [1][5].

Jakie obowiązki ma kierowca przed przejściem?

Kierowca ma obowiązek zachowania szczególnej ostrożności przy zbliżaniu się do przejścia, w tym wyraźnej redukcji prędkości oraz gotowości do zatrzymania pojazdu w celu ustąpienia pierwszeństwa osobie będącej na pasach i osobie wyrażającej zamiar wejścia na nie [2][3][4].

Niedozwolone jest omijanie pojazdu, który zatrzymał się, aby przepuścić pieszego. Za takie naruszenie grozi 6 do 15 punktów karnych zgodnie z obowiązującą kwalifikacją przewinienia [2].

Przepisy dotyczące pierwszeństwa na przejściach nie obejmują tramwajów z uwagi na ich właściwości eksploatacyjne i drogę hamowania. Wobec tramwajów obowiązują odmienne reguły bezpieczeństwa [3][7].

Podczas wykonywania manewru skrętu na skrzyżowaniu kierowca ma obowiązek ustąpić pieszemu przekraczającemu poprzecznie drogę, nawet jeśli nie ma tam oznakowanego przejścia [8].

Kiedy pieszy nie ma pierwszeństwa?

Pieszy nie ma pierwszeństwa, gdy sygnalizacja świetlna określa inny porządek ruchu. Brak jest także pierwszeństwa na przejściach sugerowanych, które nie są oznakowane w sposób nadawający uprzywilejowanie. Na przejściach dwuetapowych pierwszeństwo działa wyłącznie na aktualnym pasie, a nie w całym przekroju jezdni jednocześnie [2].

Wyłączenia dotyczą również relacji z tramwajami, gdzie piesi nie uzyskują takiej samej ochrony jak wobec pojazdów samochodowych z uwagi na odmienną charakterystykę ruchu i drogę hamowania tramwaju [3][7].

Kim w świetle przepisów jest pieszy?

Osoba poruszająca się na wózku inwalidzkim jest traktowana jako pieszy i korzysta z praw właściwych dla pieszych na przejściach oraz w relacjach z kierującymi pojazdami [5].

Jak zmiany z 2021 i 2023 roku wpłynęły na bezpieczeństwo?

Nowelizacje wprowadzone od 1 czerwca 2021 roku i uzupełnione w 2023 roku zostały ukierunkowane na poprawę bezpieczeństwa niechronionych uczestników ruchu. Stanowią element realizacji kamieni milowych KPO w obszarze bezpieczeństwa drogowego [1][3][4].

Brak jest tutaj aktualnych statystyk w przywołanych źródłach. Podkreślany jest jednak cel regulacyjny w postaci ograniczenia ryzyka zdarzeń w rejonie przejść i skrzyżowań dzięki wyraźnemu uprzywilejowaniu pieszych [1][3].

Ile punktów karnych grozi za naruszenia związane z przejściem?

Za omijanie pojazdu, który zatrzymał się w celu ustąpienia pierwszeństwa pieszemu przy przejściu, grozi od 6 do 15 punktów karnych. Sankcja ta dotyczy sytuacji naruszających ochronę pieszego w strefie przejścia [2].

Na czym polega pierwszeństwo na przejściu dwuetapowym?

Na przejściu dwuetapowym pierwszeństwo obejmuje tylko etap, na którym pieszy faktycznie się porusza. Kierowca ma obowiązek ustąpić na aktualnie zajmowanym przez pieszego pasie, natomiast dalszy etap przejścia nie nadaje automatycznie pierwszeństwa, dopóki pieszy do niego nie przystąpi [2].

Gdzie obowiązek ustąpienia działa poza pasami?

Obowiązek ustąpienia pieszemu dotyczy również manewru skrętu na skrzyżowaniu. Kierujący pojazdem ma obowiązek przepuścić pieszego przekraczającego jezdnię drogi poprzecznej, nawet jeśli nie wyznaczono tam przejścia dla pieszych [8].

Jak Polska wpisuje się w standardy UE?

Polska utrzymuje standard ustępowania pierwszeństwa pieszemu z zamiarem wejścia na przejście, co jest zbieżne z rozwiązaniami w wielu państwach Unii Europejskiej. W tych krajach kierowca ma obowiązek zachować szczególną ostrożność i ustąpić pieszemu zbliżającemu się do pasów. Wskazywane są zapisy ustaw krajowych i praktyka orzecznicza wzmacniająca ochronę pieszych [1][5].

Zachowanie zgodności z europejskim nurtem bezpieczeństwa drogowego jest też warunkiem realizacji KPO. Kamień milowy E23G wiąże uprzywilejowanie pieszych z innymi wymogami w zakresie prędkości i kultury ruchu, co dodatkowo utrwala te reguły w Polsce do co najmniej 2026 roku [1].

Podsumowanie

W 2026 roku bez zmian obowiązuje zasada, że pieszy ma pierwszeństwo na przejściu dla pieszych zarówno podczas znajdowania się na pasach, jak i w chwili wchodzenia na nie, a kierowca musi wyraźnie zmniejszyć prędkość i ustąpić pierwszeństwa pieszemu z jasno wyrażonym zamiarem wejścia. Wyjątki dotyczą sygnalizacji świetlnej, przejść sugerowanych i dwuetapowych oraz relacji z tramwajami. Stabilność tych reguł gwarantuje kamień milowy KPO E23G co najmniej do 2026 roku [1][2][3][4][6][7][8].